Navanethem Pillay

Navanethem Pillay
Pillay, 2023
Geboren	23 september 1941 Durban
Nationaliteit	Zuid-Afrikaans
Alma mater	Universiteit van Natal Harvard Law School
Functies
←2008–2014→	Hoge commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties
2003–2008	Rechter bij het Internationaal Strafhof
←1999–2003→	President van het Rwanda-tribunaal
←1997–1999→	Vicepresident van het Rwanda-tribunaal
1995–2003	Rechter bij het Rwanda-tribunaal
1995–1995	Rechter bij het Hooggerechtshof van Zuid-Afrika
Overig
Onderscheiding(en)	Nobelprijs voor de vrede (2026)
Lijsten Rechters van het Internationale Strafhof Rechters van het Rwanda-tribunaal

Navanethem (Navi) Pillay (Durban (Zuid-Afrika), 23 september 1941) is een Zuid-Afrikaans juriste en mensenrechtendeskundige. Van 2008 tot 2014 was ze hoge commissaris voor de Mensenrechten van de Verenigde Naties. Eerder was zij rechter bij het Zuid-Afrikaans Hooggerechtshof, president van het Rwanda-tribunaal en rechter van het Internationaal Strafhof. Ze was voordien actief als advocaat en verdediger van de rechten van de mens. In 2026 ontving ze de Nobelprijs voor de Vrede voor haar werk in het bevorderen van vrede en het handhaven van de internationale rechtsorde.

Navanethem Pillay, van eenvoudige Tamil afkomst, studeerde rechten aan de University of Natal in Zuid-Afrika en behaalde een Bachelor of Laws (LLB) in 1965. Aangezien geen enkel blank kantoor haar wenste aan te nemen, startte ze in 1967 haar eigen praktijk als eerste niet blanke advocate in de provincie van Natal. Ze verdedigde Anti-Apartheids activisten, en vroeg aandacht voor martelpraktijken en slechte detentieomstandigheden van politieke gevangenen.

Later studeerde ze rechten aan de Harvard Law School waar ze een master (LLM) behaalde in 1982 en tot Doctor of Juridical Science promoveerde in 1988.

In 1995 werd ze door Nelson Mandela aangesteld als eerste niet blanke rechter in het Zuid-Afrikaans Hooggerechtshof. Ze legde deze functie evenwel hetzelfde jaar nog neer, toen zij aangesteld werd bij het Rwanda-tribunaal, waar zij zitting had van 1995 tot 2003. Van 1999 tot 2003 was ze de president van dit hof.

Vanaf 11 maart 2003 was zij rechter bij het Internationaal Strafhof, hetgeen zij bleef tot 31 augustus 2008. Op 1 september 2008 werd ze door VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon aangesteld in de functie van Hoge commissaris voor de Mensenrechten, als opvolgster van Louise Arbour. In die functie ontving ze in 2009 het DRC Mapping Exercise Report, een detailverslag van een aanzienlijk aantal moordpartijen, verkrachtingen en andere misdaden tegen de menselijkheid in de periode 1993-2003 in Congo (DRC). In 2012 werd zij voor twee jaar herbenoemd. Eind augustus 2014 liep haar termijn af, en werd ze vervangen door Zeid Ra'ad Al Hussein.^[1]

Op 1 juni 2012 verkreeg ze een eredoctoraat (doctoratus honoris causa) van de KU Leuven. Eerder ontving ze reeds eredoctoraten van de universiteit van Durham, de City University of New York, de London School of Economics en de Rhodes University. Op 9 juni 2016 ontving zij na het houden van de Mandevillelezing een eredoctoraat van de Erasmus Universiteit Rotterdam.^[2]

In september 2012 schreef ze het voorwoord voor het VN document over seksuele geaardheid en geslachtsidentiteit in internationaal mensenrecht.^[3]

In 2026 werd aan Pillay de Nobelprijs voor de Vrede toegekend voor haar werk in het bevorderen van vrede en het handhaven van de internationale rechtsorde.^[4]

Volgens Donald Trump, de president van de Verenigde Staten, was dat "een schandelijke en gênante beslissing" van het Nobelprijs-comité.^[5]